Woorden die veel gebruikt worden in de zen-wandelgangen

bodhi :

ontwaakt

Bodhidharma :

Indische monnik die het boeddhisme in de zesde eeuw naar China bracht en zo de eerste Chinese Zen patriarch was.  Wordt als de grondlegger van Zen (ch'an)  gezien.

bodhisattva :

- iemand die op de Weg is naar verlichting
- iemand die haar/zijn leven wijdt aan het welzijn en de bevrijding van alle levende wezens

boeddha :

- Shakyanmuni Boeddha; Siddharta Gautama, de historische boeddha
- leefde van 566 v. Chr. tot 486 v. Chr. in India
- lees beknopte samenvatting Wikipedia
- Hoogste waarheid of absolute geest.

boeddha-natuur :

de Grondslag van Alles.

ch'an :

Chinese vertaling voor het Sanskriet woord "Dyana" wat zen of meditatie betekent.

dai :

groot

daisho :

een groot overleden (zen)meester / priester

daisan :

individueel gesprek met zenleraar/begeleider

dharma :

heeft verschillende betekeninssen, o.a.:
- wet, regel, natuur
- de weg
- de boeddhistische leer
- uiteindelijke werkelijkheid
- ding, gebeurtenis

dhyana :

medidatie

dogen :

zenmeester (°1200, +1253) en stichter van de Soto-Zen.

dokusan :

individueel gesprek met zenleraar/begeleider over de zen beoefening

gasho :

handpalmen op borsthoogte tegen elkaar, buiging, groet

gong :

haiku :

Japanse dichtvorm

han :

houten blok en hamer, gebruikt voor het oproepen tot om  zazen

hinayana :

'klein voertuig', de weg van de ouderen; de oudste vorm van boeddhisme, een term die vaak in het Mahayana boeddhisme wordt gebruikt om de oude achttien vroege boeddhistische scholen aan te duiden; de term kan als beledigend ervaren worden en daarom wordt door het Wereld Genootschap van Boeddhisten afgeraden deze  term te gebruiken.

jukai :

naamgeving; ceremonie waarin de zenleerling de boeddhistische leefregels ontvangt en als het ware belooft de weg van het zoeken te volgen.

kanzeon :

- bodhisattva van wijsheid en mededogen
- in het Sanskriet: Avalokiteshvara
- in het Chinees: Kwan-Yin

kensho :

het zien van je ware aard

kinhin :

loopmeditatie, dikwijls tussen twee zitmeditaties in;
bekijk enkele foto's van een loopmeditatie die buiten werd gehouden

koan :

een woord, zin of kort verhaal om tot inzicht te komen en dit inzicht uit te drukken; soms ook levensvraag
Wil je meer lezen over koans: lees dan het boekje: 'Kloppen waar geen poort is' 'koan'-verhalen van Linji, Hisamatsu, Sjestov en Plotinus, verzameld en ingeleid door Ton Lathouwers.

Maha Karuna : :

los samenwerkingsverband tussen meditatiegroepen werkend rond het gedachtengoed van Ton Lathouwers.

mahayana :

'groot voertuig', waarin benadrukt wordt dat de verlichting vooral de bereidheid is om te werken voor de verlichting van de gehele wereld; zie info bij hinayana.

makugyo :

trommel waarmee de soetra's ritmisch worden ondersteunt

meditatie :

Dr. Han de Wit geeft in zijn boek 'De lotus en de roos' de volgende omschrijving van meditatie: "Boeddhistische meditatie is de mentale discipline van het ontdekken van en ons bevrijden uit de bevangenheid in de wereld waarin we denken te leven. Die wereld is onze eigen mentale schepping met onszelf daarin als centrale figuur. Daartoe wordt in alle boeddhistische tradities de praktijk van de zitmeditatie onderwezen."
Boeddha zegt het zo:

• Jaag niet achter het verleden aan.
• Verlang niet naar de toekomst.
• Het verleden is niet meer.
• De toekomst is nog niet begonnen.

(Fragment uit de webpagina "Wat is meditatie?", 'Psychologie en spiritualiteit' van A. de Heer)

meditatiebankje :

mumonkan :

koan collectie (Wu-men-kuan)

nieuwsbrief :

het tijdschrift van MKC, nu ook electronisch beschikbaar

paramita :

dat wat de andere oever (verlichting) bereikte
perfectie

prajna :

wijsheid

rakusu :

een soort mini-kesa, kledingstuk van een zenleerling die jukai heeft gedaan; de leerling / monnik maakt zijn eigen rakusu en de leraar plaats op de achterzijde een persoonlijke opdracht en/of de nieuwe naam die de leerling kreeg bij de jukai;
het wordt gedragen tijdens meditatie en zenactiviteiten;
in het nederlands taalgebied soms ook slabbetje genoemd.

Rinzai :

- de stichter van de Rinzai-zen-school
- zen-richting met nadruk op de koan-studie

rohatsu :

8 december als verlichtingsdag van de Boeddha

roshi :

- zenmeester
- aanspreektitel

samadhi :

diepe verzonkenheid

sangha :

- gemeenschap van monniken of nonnen
- alle boeddhisten
- groep personen die de weg van zen kiezen

sanzen :

- individuele uitwisseling tussen zenmeester en leerling over de zen-oefening
- soms uitsluitend met koan studies

satori :

verlichting

seiza :

geknield, op de hielen zitten

sensei :

zenleraar, zenbegeleider

sesshin :

een aantal dagen van intensieve zenoefening met een leraar of begeleider.

Shakyanmuni
 Boeddha ::

Siddharta Gautama, de historische boeddha, leefde in de 6de eeuw voor Christus

shikantaza :

alleen maar zitten

soetra :

- tekst  (sutra) toegeschreven aan de Boeddha
- sommige soetra's worden gereciteerd tijdens meditatiebijeenkomsten

soto :

zenschool met nadruk op shikantaza (alleen zitten)

teisho :

- voordracht gehouden door zenmeester of begeleider
- dikwijls tijdens meditatiebijeenkomsten
Een aantal teisho's van Ton Lathouwers zijn in boekvorm opgenomen.  Zie voor meer informatie en/of tekst op pagina Teisho's en zenboeken.
Van andere meesters vind je o.a. op Zen-Teisho regelmatig nieuwe teisho's

verlichting ::

Ton Lathouwers was, als alle westerse zenboeddhisten, diep ontdaan door de onthullingen van Brian Victoria. Hij schaart hem in het rijtje Primo Levi, Eli Wiesel, Varlam Sjalamov -auteurs die beschrijven hoe mensen ontaarden in beesten 'als ze zich laten leiden en manipuleren'. ,,De belangrijkste vraag is: hoe heeft dit kunnen gebeuren? Hoe is het mogelijk dat zenmeesters, met hun aureool van verlichting, zo verblind waren? Alle plaatjes vallen uit elkaar. Dat is verschrikkelijk, maar ook heel goed. Het leert ons dat we te allen tijde waakzaam en kritisch moeten blijven.'' Verlichting bestáát, zegt Lathouwers, maar het is ,,eigenlijk een heel griezelige term. Er is verlicht handelen. En soms, heel even, breekt inzicht door, en voel je je bevrijd. Maar maak niemand wijs dat je volmaakt bent. Ook Yasutani (een bekend Japans zen-meester) was een gewoon mens met blinde vlekken."

zabutan :

vierkant plat kussen waarop het rond meditatie-kussen ligt.

zafu :

rond meditatie-kussen waarop we zitten tijdens het mediteren

zazen :

za (Japans) betekent zitten. Bij het zitten-in-zen-meditatie zit men op een zafu (rond, stevig kussen), de benen gekruist, knieen op de grond, de rug recht en de kin zacht ingetrokken; ook zitten in kniezit op een bankje of op een stoel kan.
Deze juiste zithouding bevordert een rustige, regelmatige en diepe ademhaling waardoor men lichamelijk komt tot evenwicht en stabiliteit.  Daardoor kan men zich gemakkelijk concentreren op het nu-moment: zonder de gedachten te volgen of er op in te gaan, zonder te oordelen: men is volledig aanwezig in het moment. De geest is vrij en zoekt niet naar iets bijzonders.
Zen is geen theorie, noch het aanleren van een methode. Het is niets anders dan het terugkeren van lichaam en geest tot hun natuurlijke toestand.

zazenkai :

meditatie training van één dag

zen :

afkomstig van het Sanskriet woord dhyana. Dit is een proces van concentratie en verzonkenheid. Zen is een tak van het Mahayana Boeddhisme.

zendo :

ruimte / kamer / zaal waarin wordt gemediteerd.

 [Top]